Można by sądzić, że likwidator działa wyłącznie na rzecz spółki i z korzyścią dla wszystkich wspólników – nic jednak bardziej mylnego. Zdarza się, likwidator jest nierzetelny, a jego działania sprowadzają się wyłącznie do zabezpieczania interesów jednego ze wspólników – czy można temu zaradzić? Na szczęście tak. Działania mogą podjąć sami wspólnicy, a gdy nie ma między nimi zgody – KSH przewiduje możliwość sądowego odwołania nierzetelnego likwidatora.
Odwołanie likwidatora na mocy uchwały wspólników
Zgodnie z treścią art. 276 KSH likwidatorzy mogą być odwołani na mocy uchwały wspólników. Jest to związane z ogólną zasadą równości wspólników w spółce (co wynika bezpośrednio z art. 174 § 1 KSH).
Zatem gdy większość wspólników opowie się za odwołaniem likwidatora – będzie to możliwe po prostu na podstawie uchwały zgromadzenia wspólników (nieco podobnej w swojej konstrukcji do uchwały odwołującej członka zarządu).
Jeżeli w spółce był tylko jeden likwidator, w praktyce przy odwołaniu dotychczasowego należy powołać nowego. W przeciwnym razie spółka będzie pozbawiona organu reprezentacji.
Sądowe odwołanie likwidatora w przypadku braku zgody wspólników
Problem pojawia się natomiast wtedy, gdy podjęcie uchwały przez wspólników jest z jakichś powodów niemożliwe (szczególnie z uwagi na wewnętrzny konflikt w spółce i brak możliwości porozumienia, a jednocześnie brak większościowego udziału jednego wspólnika, czy kilku wspólników działających zgodnie).
Przepisy KSH przewidują taką sytuację. Rozwiązaniem, po które można sięgnąć w takim przypadku jest możliwość zwrócenia się z wnioskiem do sądu rejestrowego o odwołanie likwidatora. Zgodnie z art. 276 § 4 KSH na wniosek osób mających interes prawny sąd może, z ważnych powodów, odwołać likwidatorów i ustanowić innych.
Składając taki wniosek do sądu należy zatem przede wszystkim wykazać interes prawny w złożeniu wniosku i ważne powody odwołania likwidatora. Taki interes prawny najczęściej charakteryzuje wspólników (np. pominiętych przy podejmowaniu uchwały o postawieniu spółki w stan likwidacji). Ważne powody natomiast będą się odnosiły najczęściej do niewłaściwych działań likwidatora: brak zwoływania zgromadzeń wspólników, zawieranie umów niemających na celu przeprowadzenia likwidacji, nieinformowanie wspólników o postępowaniu (mimo ich wniosków), wypłacanie sobie dowolnego wynagrodzenia z rachunku bankowego spółki, bez stosownej uchwały wspólników czy zawartej umowy, itp.
W praktyce orzeczniczej „ważnymi powodami” mogą być również takie okoliczności jak: brak udostępniania dokumentacji wspólnikowi i brak informowania go o podejmowanych czynnościach, wyzbywanie się majątku spółki bez wiedzy wspólnika, czy naruszenia ustawy o rachunkowości.
Sądowa procedura odwołania likwidatora spółki
Procedura sądowego odwołania likwidatora może trwać nawet kilka lat od dnia złożenia wniosku. Jest to uzależnione od przeciążenia danego sądu rejestrowego, a w praktyce można spodziewać się rozstrzygnięcia po ok. 2-3 latach. Dlatego tak istotnym jest, aby do wniosku o odwołanie dotychczasowego likwidatora dołączyć zgodę nowego, docelowego, likwidatora, którego ustanowienia domagamy się w miejsce odwołanego. Znacznie przyspieszy to postępowanie, a sąd będzie mógł wydać odpowiednie rozstrzygnięcie, zawierające jednocześnie: odwołanie dotychczasowego i ustanowienie nowego likwidatora.
Sądowe odwołanie likwidatora – i co dalej?
Odwołanie nierzetelnego likwidatora jest dopiero początkiem na drodze do odzyskania kontroli nad spółką. W kolejnych krokach często będzie należało powierzyć zbadanie sytuacji spółki przez biegłego rewidenta. Nierzadko bowiem działania odwołanego likwidatora nie są zgodne z ustawą o rachunkowości i na tym tle powstaje wiele nieprawidłowości. Warto zdiagnozować je i wdrożyć środki naprawcze już na samym początku (aby nowy likwidator nie naraził się na odpowiedzialność).
Nierzadko wspólnicy, po odwołaniu nierzetelnego likwidatora, rozważają też uchylenie uchwały o likwidacji i dalsze prowadzenie spółki – co jest jak najbardziej prawnie dopuszczalne. Należy tylko pamiętać o tym, że taka uchwała (podobnie jak uchwała o postawieniu spółkę w stan likwidacji) wymaga notarialnego zaprotokołowania.
Jeżeli działania odwołanego likwidatora dotyczyły też zawierania niekorzystnych dla spółki umów – nowy likwidator i wspólnicy mogą też stanąć przed koniecznością rozważenia czynności, których celem będzie rozwiązanie takich umów. Nierzadko mogą to być trudne, wielomiesięczne, negocjacje, niekiedy znajdujące swój finał w sądzie.
W życiu spółki następuje czasem moment, w którym decyzja o zakończeniu prowadzenia działalności jest konieczna. W jaki sposób rozwiązać spółkę? Co to jest likwidacja? Z czym się wiąże? W jaki sposób ją przeprowadzić? Odpowiedź na te pytania znajdą Państwo poniżej.
Statystycznie rzecz biorąc – w Polsce spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest najczęściej zakładanym rodzajem spółki handlowej. Przepisy polskiego Kodeksu spółek handlowych dopuszczają założenie takiego podmiotu przez pojedynczą osobę fizyczną, jako jedynego wspólnika. Założenie takiej jednostki wydaje się być opłacalnym rozwiązaniem. Czy aby jest tak na pewno?
Pełnienie funkcji członka zarządu to zarówno prawa, jak i obowiązki i odpowiedzialność. Kim jest członek zarządu? Czym różni się od prokurenta? Czy dane członka zarządu są publicznie dostępne? Odpowiedzi na niektóre pytania związane z tematyką członkostwa w zarządzie znajdą Państwo poniżej.
