Pociągnięcie członków zarządu spółki z o.o. do odpowiedzialności z art. 299 KSH wymaga wykazania, że egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Nie zawsze oznacza to jednak, że wierzyciel musi uzyskać postanowienie komornika o bezskuteczności egzekucji wobec spółki, aby móc uruchomić procedurę z art. 299 KSH. Najczęściej nie oznacza to też jednak, że sam brak zarządu w spółce wystarczy, by w oparciu tylko o tę okoliczność pozwać byłego członka zarządu bez uprzedniego przejścia procedury egzekucji wobec samej spółki. Od czego więc zacząć, gdy spółka nie ma zarządu, a ma wierzycieli?
Na czym polega odpowiedzialność z art. 299 KSH?
Każdy członek zarządu spółki z o.o. odpowiada własnym majątkiem za jej długi, jeżeli egzekucja przeciwko spółce z o.o. okaże się bezskuteczna.
Członek zarządu może oczywiście od takiej odpowiedzialności się uwolnić. Przede wszystkim uwolni się wtedy, gdy wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęto postępowanie restrukturyzacyjne. Możliwość uwolnienia się od takiej odpowiedzialności istnieje też wtedy, gdy członek zarządu wykaże, że niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy albo że nawet pomimo braku złożenia wniosku o upadłość – wierzyciel nie poniósł szkody.
Jak można wykazać bezskuteczność egzekucji wobec spółki?
Typowym i najczęściej spotkanym dowodem na bezskuteczność egzekucji wobec spółki jest postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji z powodu braku majątku spółki.
Nie jest to jednak dowód jedyny. Przede wszystkim żaden przepis nie narzuca sposobu czy katalogu dowodów dla wykazania bezskuteczności. Wierzyciel więc nie musi prowadzić egzekucji, której bezskuteczność jest oczywista i znana z góry.
Taka „znana z góry bezskuteczność egzekucji” może wynikać np. z:
Czy brak zarządu w spółce automatycznie oznacza bezskuteczność egzekucji?
Niestety nie. To dwa różne problemy. Bezskuteczność egzekucji dotyczy braku majątku spółki, a brak zarządu to kwestia tego, kto spółkę reprezentuje. Spółka bez zarządu może mieć majątek, więc samo istnienie takiej luki nie pozwala pominąć spółki i pozwać wprost byłego członka zarządu. Natomiast brak zarządu w spółce skutkuje tym, że nie da się jej skutecznie doręczyć pozwu ani uzyskać wyroku przeciwko spółce.
Brak zarządu w spółce – jak zatem dochodzić roszczenia?
Jeżeli naszym dłużnikiem jest spółka, która nie posiada zarządu, zanim wniesiemy przeciwko niej pozew należy:
Jedyny wyjątek od obowiązku uzyskania tytułu przeciwko spółce dotyczy spółek wykreślonych z KRS (siłą rzeczy – nie byłoby możliwe uzyskanie wyroku przeciwko wykreślonemu podmiotowi).
Czy członek zarządu może ponieść jeszcze inne konsekwencje?
Tak. Niezależnie od odpowiedzialności z art. 299 KSH sąd upadłościowy, na wniosek np. wierzyciela spółki, może orzec wobec członka zarządu zakaz prowadzenia działalności gospodarczej i zasiadania w organach spółek na okres od 1 do 10 lat, jeśli mimo takiego obowiązku nie złożył on wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.
Uzyskanie takiego zakazu nie wymaga uprzedniego wyroku skazującego dla członka zarządu, ani nawet przeprowadzenia postępowania upadłościowego. Postępowanie w sprawie wydania zakazu jest odrębnym postępowaniem i nie toczy się w ramach postępowania upadłościowego.
Współautorką artykułu jest asystentka prawna Zofia Baurska
Pełnienie funkcji członka zarządu to zarówno prawa, jak i obowiązki i odpowiedzialność. Kim jest członek zarządu? Czym różni się od prokurenta? Czy dane członka zarządu są publicznie dostępne? Odpowiedzi na niektóre pytania związane z tematyką członkostwa w zarządzie znajdą Państwo poniżej.
Ustawa o rachunkowości nakłada na wskazane w niej podmioty (m.in. spółki handlowe) obowiązek sporządzania corocznego sprawozdania finansowego. Do tej pory kwestia podpisywania takiego sprawozdania nie budziła większych wątpliwości – sprawozdanie musiało być podpisane przez wszystkich członków organu zarządzającego podmiotem oraz przez osobę prowadzącą księgi rachunkowe podmiotu, czyli księgowego. Natomiast w wyniku nowelizacji ustawy o rachunkowości, od 1 stycznia 2022 r. wprowadzono możliwość podpisania sprawozdania finansowego przez jednego członka organu wieloosobowego.
