Z roku na rok polski rynek coraz bardziej otwiera się na zagranicznych inwestorów. Warto zatem wiedzieć jakie formy prowadzenia działalności przez cudzoziemca w Polsce są dopuszczalne oraz na co należy zwrócić szczególną uwagę. Spółka z o.o., prosta spółka akcyjna, czy jednoosobowa działalność gospodarcza? A może stowarzyszenie lub fundacja?
Czy cudzoziemiec może założyć w Polsce spółkę?
Cudzoziemcy (także z państw trzecich) mają bardzo szerokie możliwości prowadzenia w Polsce działalności gospodarczej w formie spółek kapitałowych (czyli spółek z o.o., spółek akcyjnych lub prostych spółek akcyjnych). Mogą oni zakładać i prowadzić spółki na takich samych zasadach jak obywatele polscy.
Mogą więc być wspólnikami/akcjonariuszami takich spółek, a także pełnić funkcję członka zarządu czy członka rady dyrektorów (w przypadku prostej spółki akcyjnej), a nawet członka rady nadzorczej (w przypadku spółki akcyjnej). Co istotne, zasiadanie w takich organach lub posiadanie udziałów/akcji nie wymaga posiadania przez cudzoziemca określonego tytułu pobytowego. Tytuł pobytowy jest niezbędny wyłącznie w sytuacji, gdy cudzoziemiec prowadzi spółkę na miejscu w Polsce.
Jak zarejestrować spółkę w Polsce, będąc cudzoziemcem?
Spółka kapitałowa (sp. z.o.o, PSA lub SA) może zostać założona zarówno w formie aktu notarialnego, jak i za pośrednictwem systemu S24 (ta forma jest dostępna dla spółki z o.o. i PSA). System S24 wymaga jednak posiadania konta w systemie oraz odpowiedniego podpisu elektronicznego lb zaufanego – co często znacznie utrudnia skorzystanie z tej opcji przez cudzoziemca.
Spółkę kapitałową można założyć w Polsce przez pełnomocnika, na podstawie pełnomocnictwa notarialnego (lub chociażby z podpisem notarialnie poświadczonym – jeżeli taka forma jest wystarczająca w kraju udzielenia pełnomocnictwa). Osobista obecność cudzoziemca zarządzającego spółką w Polsce jest niezbędna dopiero na końcowym etapie przy zakładaniu konta bankowego dla spółki. Banki wymagają bowiem (z uwagi na regulacje AML) osobistego stawiennictwa członka zarządu spółki w celu otwarcia dla niej konta bankowego.
Kapitał zakładowy spółki z o.o. wynosi min. 5 000 zł. Dla prostej spółki akcyjnej wynosi 1 zł, natomiast w przypadku spółki akcyjnej jest to 100.000 zł. Wspólnikiem (akcjonariuszem) spółki może być zarówno osoba fizyczna, jak i prawna – niezależnie od obywatelstwa/siedziby. W zarządzie spółki natomiast mogą zasiadać wyłącznie osoby fizyczne.
Czy każdy cudzoziemiec może w Polsce prowadzić JDG?
Jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG) jest najbardziej podstawową formą prowadzenia biznesu w Polsce. Jednakże, z punktu widzenia dostępności dla cudzoziemców, wykazuje istotne ograniczenie.
W uproszczeniu – działalność w formie JDG mogą prowadzić cudzoziemcy z UE i EOG oraz inni cudzoziemcy, ale tylko wtedy, gdy posiadają odpowiedni tytuł pobytowy.
Obywatele państw trzecich (spoza UE i EOG) mogą założyć i prowadzić JDG wyłącznie wtedy, gdy posiadają w szczególności: zezwolenie na pobyt stały, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zgodę na pobyt humanitarny czy Kartę Polaka. Pełna lista tytułów pobytowych, umożliwiających założenie i prowadzenie JDG, jest zawarta w odpowiednich ustawach (m.in. w ustawie o cudzoziemcach czy w ustawie o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym).
Brak odpowiedniego statusu pobytowego wyklucza możliwość legalnego prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej w Polsce.
Jak cudzoziemiec może założyć JDG w Polsce?
Jednoosobową działalność gospodarczą zakłada się poprzez wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Procedura założenia JDG jest łatwa i najczęściej nie wymaga wsparcia pełnomocnika. Cudzoziemiec musi posiadać numer PESEL (choć w niektórych przypadkach możliwa jest rejestracja bez niego) oraz adres zamieszkania na terytorium Polski. Wniosek składany jest w języku polskim, jednak znajomość języka polskiego nie jest obowiązkiem przy zakładaniu JDG.
Wniosek o zarejestrowanie JDG można złożyć online (do tego jednak niezbędne jest posiadanie odpowiedniego podpisu elektronicznego) lub stacjonarnie w urzędzie miasta/dzielnicy.
Czy cudzoziemiec może założyć w Polsce fundację?
Cudzoziemiec może założyć fundację w Polsce na takich samych zasadach jak obywatel polski. Polskie przepisy nie uzależniają możliwości założenia fundacji od obywatelstwa ani statusu pobytowego fundatora. Oznacza to, że nawet cudzoziemiec przebywający poza terytorium Polski może być fundatorem (czyli założycielem i „majątkodawcą”) fundacji działającej w Polsce.
Cudzoziemcy mogą być też członkami zarządu fundacji lub pełnić funkcje nadzorcze w fundacji. Należy jednak pamiętać, że w przypadku wykonywania pracy w fundacji (czy pobierania wynagrodzenia) należy zwrócić szczególną uwagę na kwestie legalności zatrudnienia takiego cudzoziemca na terytorium Polski.
Czy cudzoziemiec może założyć w Polsce stowarzyszenie?
Ustawa o stowarzyszeniach dosyć istotnie ogranicza prawa cudzoziemców do zakładania i wstępowania do istniejących stowarzyszeń.
Cudzoziemiec może być założycielem stowarzyszenia w Polsce tylko wtedy, gdy mieszka na terytorium Polski. Zatem dla cudzoziemca na stałe przebywającego w innym państwie – opcja ta nie będzie dostępna.
Dla cudzoziemców mieszkających poza Polską dopuszczalne będzie jedynie wstępowanie do stowarzyszeń już istniejących, których statutu dopuszczają udział cudzoziemców.
Cudzoziemcy mieszkający tymczasowo lub stale w Polsce często zwracają się do nas z pytaniem, czy mogą swobodnie rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce (w formie spółki handlowej lub jako jednoosobowy przedsiębiorca).
Najczęściej odpowiadamy w sposób typowy dla prawnika – to zależy. Kluczowe dla ustalenia czy i w jakiej formie cudzoziemiec może prowadzić działalność w Polsce, jest jego obywatelstwo.
