Dziś niemal wszystkie podmioty prowadzące biznes posiadają stronę internetową, a wiele z nich – także własną aplikację lub system online. Coraz większą rolę odgrywa więc UX (user experience) oraz UI (user interface), czyli projektowanie doświadczeń użytkownika oraz wyglądu interfejsu (np. łatwość poruszania się po stronie internetowej, logika funkcjonalności aplikacji). W umowie z UX lub UI designerem warto więc zadbać o kilka szczegółów, które znacznie poprawią efektywność współpracy.
Czym jest UX/UI?
Na początku warto wyjaśnić, czym właściwie są usługi UX i UI. Skrót UX pochodzi od angielskiego wyrażenia User Experience, czyli „doświadczenie użytkownika”. Projektanci UX analizują między innymi, czy poruszanie się po stronie jest dla użytkownika intuicyjne oraz czy korzystanie z produktu nie sprawia mu problemów. Z kolei UI, czyli User Interface, odnosi się do wyglądu interfejsu – kolorów, układu przycisków, czcionek czy grafik na stronie internetowej, czy w aplikacji.
Można więc powiedzieć, że UX designer odpowiada za wygodę korzystania z produktu, a UI designer – za jego estetykę i sposób prezentacji. W praktyce oznacza to tworzenie takich rozwiązań cyfrowych, które są estetyczne, intuicyjne i wygodne w obsłudze. Zatem każdy podmiot, który komunikuje się z klientami za pomocą narzędzi cyfrowych (np. sklep internetowy, bank, system rezerwacji biletów), może potrzebować usług z zakresu UX/UI.
Umowa z UX/IU designerem – jak jest kwalifikowana prawnie?
Umowa z UX/UI designerem zwykle nosi cechy umowy o dzieło. Powinna więc klasycznie określać zakres prac jaki ma zostać wykonany, a także termin wykonania oraz wysokość wynagrodzenia. W wypadku tego typu umowy ważne są także dodatkowe postanowienia, o których będzie mowa poniżej.
Odnośnie do zakresu prac – warto już na etapie przygotowania umowy wskazać konkretne czynności, na jakich zależy zamawiającemu (np. stworzenie projektu graficznego aplikacji, zaprojektowanie ścieżki użytkownika, przygotowanie makiet i prototypów strony internetowej). Z praktyki wynika, że ważnym wstępem do współpracy z UX/UI designerem jest ustalenie podstawowych wymagań biznesowych lub funkcjonalnych dla przyszłej strony internetowej/aplikacji.
Prawa autorskie w umowie z UX/IU designerem – jak je zabezpieczyć?
Jednym z najważniejszych zagadnień w umowie z UX/IU designerem są prawa autorskie. Projekty UX/UI niemal zawsze mają charakter twórczy, dlatego podlegają ochronie prawnoautorskiej. Jeżeli umowa nie reguluje tej kwestii, może się okazać że zamawiający (klient) nie uzyska pełnego prawa do korzystania z projektu, mimo że za niego zapłacił. Z tego powodu w umowie należy zawrzeć odpowiednie postanowienia dotyczące przeniesienia autorskich praw majątkowych (a dodatkowo – np. możliwości wykonywania autorskich praw zależnych, czyli możliwości samodzielnej modyfikacji projektu). Dzięki temu klient może legalnie korzystać z projektu, rozwijać go i publikować bez ograniczeń.
Poufność w umowie z UX/IU Designerem – czy warto ją zabezpieczyć?
Istotne znaczenie ma również kwestia poufności. Podmiot projektujący UX/UI często uzyskuje dostęp do informacji dotyczących działalności firmy, planów biznesowych czy danych klientów – i to jeszcze przed ich ewentualnym publicznym ujawnieniem. W interesie klienta jest więc zabezpieczenie takich informacji przed ujawnieniem przez UX/UD designera. Dlatego warto zastosować odpowiednie klauzule poufności, które zobowiązują projektanta do zachowania ich w tajemnicy, a także przewidzieć karę umowną za ich ujawnienie.
Jakie zasady obowiązują przy odbiorze prac z zakresu UX/UI design?
Dobrze przygotowana umowa z UX/UI designerem powinna także określać sposób odbioru prac. Pozwala to ustalić, kiedy projekt uznaje się za wykonany prawidłowo oraz co dzieje się w przypadku konieczności wprowadzenia poprawek. Często strony ustalają termin na zgłoszenie uwag przez klienta oraz liczbę dopuszczalnych zmian w projekcie, które nie spowodują wzrostu wynagrodzenia. Takie jasne zasady pomagają uniknąć konfliktów i przeciągających się prac.
Nierzadko też, załącznikiem do umowy z UX/UI designerem jest harmonogram prac. Przewiduje on często, że są one oddawane etapami i etapami odbierane przez klienta.
Podsumowując, praca UX/UI designera jest bardzo ważnym elementem przy projektach cyfrowych. Warto zadbać o uporządkowanie zasad współpracy z takim projektantem, zabezpieczyć przejście praw autorskich oraz ograniczyć ryzyko sporów. Choć dla wielu osób może wydawać się to zbędną formalnością, w praktyce stanowi podstawowe narzędzie ochrony interesów zarówno klienta, jak i UX/UI designera.
Tworzysz projekty logo, wykonujesz strony internetowej, czy piszesz programy komputerowe? Spędzasz minimum kilkanaście godzin nad zleceniem, wysyłasz wykonany projekt razem z fakturą i nie dostajesz zapłaty? Jakie mechanizmy prawne wpisane do umowy mogą zwiększyć twoje szanse na otrzymanie płatności za wykonaną pracę? I czy wszystkie sposoby zabezpieczenia otrzymania płatności faktycznie wynikają wprost z przepisów?
W praktyce kancelarii coraz częściej pojawiają się umowy dotyczące zasad korzystania z dzieł twórczych klientów (m. in. filmów reklamowych, haseł marketingowych, czy aplikacji mobilnych lub webowych). Podstawowym problemem w każdym wypadku jest ustalenie w jaki sposób i w jakim zakresie twórca tych haseł, filmów czy aplikacji zezwala innym osobom na korzystanie z nich.
